کتاب حاضر تحت عنوان "متن کامل دیوان حافظ شیرازی بههمراه فالنامه" مجموعهای کامل از اشعار خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی، شاعر بلندآوازهٔ قرن هشتم هجری (۱۴ میلادی) است که به عنوان یکی از شاهکارهای ادبیات فارسی و عرفان اسلامی شناخته میشود. حافظ، ملقب به لسانالغیب (زبان رازهای نهان)، به دلیل عمق معنایی، ایهامهای هنرمندانه و ترکیب ظریف عشق زمینی و عرفانی در اشعارش، جایگاهی بیهمتا در فرهنگ ایران و ادبیات جهان دارد. بیشتر اشعار دیوان حافظ در قالب غزل سروده شده است. غزلیات حافظ با ۵۰۰ تا ۶۰۰ بیت (بسته به نسخههای مختلف) از مشهورترین نمونههای این قالب به شمار میروند. ایرانیان از دیرباز در مناسبتهایی مانند نوروز یا شب یلدا، با نیت گرفتن «فال حافظ»، دیوان حافظ را میگشایند و شعرش را پیامِ حال خود میدانند. تصحیح علامه قزوینی و دکتر قاسم غنی از معتبرترین نسخههای دیوان حافظ است.
ویژگیهای دیوان حافظ:
۱. قالب شعری: بیشتر اشعار دیوان حافظ در قالب غزل سروده شده است. غزلهای او با ۵۰۰ تا ۶۰۰ بیت (بسته به نسخههای مختلف) از مشهورترین نمونههای این قالب به شمار میروند.
۲. مضامین:
- عشق (هم زمینی و هم الهی)
- رندی و آزاداندیشی
- انتقاد از ریاکاری و تظاهر
- فلسفه و اندیشه های عرفانی
- امید و ناامیدی در برابر سرنوشت
۳. نمادها و استعاره ها: حافظ از نمادهایی مانند شمع، پروانه، ساقی، می و گل و بلبل برای بیان مفاهیم عمیق عرفانی و اجتماعی استفاده میکند.
۴. ایهام و ابهام: هنر حافظ در بهکارگیری ایهام (ابهام هنری) است که به شعرش چندلایگی معنایی میدهد و هر خوانندهای بسته به حال خود، برداشتی خاص از آن دارد.
اهمیت فرهنگی و مذهبی:
- فال حافظ: ایرانیان از دیرباز در مناسبتهایی مانند نوروز یا شب یلدا، با نیت گرفتن «فال حافظ»، دیوان او را میگشایند و شعرش را پیامِ حال خود میدانند.
- تأثیر بر ادبیات جهان: اشعار حافظ بر نویسندگان و شاعران بزرگی چون گوته (شاعر آلمانی) که دیوان شرقی-غربی خود را تحت تأثیر او سرود، اثر گذاشته است.
نمونهٔ اشعار مشهور:
- بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم - اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
نسخههای معتبر:
- تصحیح علامه قزوینی و دکتر قاسم غنی:
- نسخهٔ خلیل خطیب رهبر
- نسخه قدسی
ترجمهها:
ترجمهٔ اشعار حافظ به دلیل ظرافتهای زبانی و معنایی دشوار است، اما ترجمههای انگلیسی مانند اثر رضا زاده شفق یا گلیتر (Gertrude Bell) مشهورند.
نکتهٔ پایانی:
حافظ نه تنها شاعری بزرگ، بلکه میراثدار فرهنگ و حکمت ایرانی-اسلامی است. شعر او آینهای است که هرکس در آن، تصویر روح خود را میبیند. خواندن دیوان حافظ نیازمند همراهی با آهنگ کلام او و تأمل در لایههای پنهان معناست.
کتاب های پیشنهادی

کتاب داستانهای کهن برای نوجوانان: گنج و کلید به همراه زندگینامه شاعران کهن

دیدگاه خود را بنویسید